Độ nguy hiểm của siêu biến chủng mới tại Nam Phi

VnExpress 26-11-2021

B.1.1.529 chứa nhiều đột biến từng tồn tại trong các biến chủng như Alpha, Delta, Mu, giúp virus lây lan nhanh chóng hơn, nguy cơ làm giảm hiệu quả của vaccine.

Các nhà khoa học ngày 25/11 cảnh báo về siêu biến chủng B.1.1.529 mới xuất hiện có lượng đột biến lớn, khiến số ca nhiễm tại Nam Phi tăng 12 lần. Trong buổi họp báo trực tuyến, chuyên gia về virus Tulio de Oliveira cho biết: "Không may, chúng ta đã phát hiện biến chủng mới, đáng lo ngại ở Nam Phi".

B.1.1.529 có ít nhất 32 đột biến ở protein gai - thành phần giúp virus bám vào tế bào cơ thể, làm dấy lên lo ngại về khả năng né tránh vaccine. Tom Peacock, chuyên gia tại Cục Bệnh truyền nhiễm Hoàng gia Anh, nhận định "đây là cụm đột biến với lượng protein gai thực sự khủng khiếp".

Điểm khác biệt giữa B.1.1.529 và Delta

Đến nay, Delta vẫn là biến chủng chiếm ưu thế toàn cầu. Nó có khả năng lây lan vượt trội hơn so với các chủng virus nổi trội trước đây như Alpha hoặc Beta. Virus dễ lây lan bởi các protein gai bám vào tế bào người nhanh chóng, thành thạo hơn.

B.1.1.529 chứa hàng loạt đột biến như K417N, N501Y, N440K, G446S... Trong đó đột biến K417N từng xuất hiện ở biến thể Delta. Đột biến ảnh hưởng đến một vùng của protein S mà virus dùng để xâm nhập tế bào, được gọi là vùng liên kết thụ thể (phân tử protein). Khu vực này quyết định độ bám dính của virus với tế bào. K417N được cho là giúp nCoV tạo liên kết mạnh mẽ hơn giữa chính nó và vật chủ. Virus sẽ lây nhiễm dễ dàng hơn.

Đột biến N501Y cũng có trong biến thể Alpha, giúp virus gắn vào tế bào người. Điều này giải thích tại sao những biến thể mới nói chung có vẻ dễ lây lan hơn. Tuy nhiên, đó chỉ là một trong nhiều đột biến ở cả hai biến thể khiến các nhà khoa học lo ngại virus ít nhạy cảm hơn với vaccine hoặc phương pháp điều trị.

Đột biến N440K giúp virus trở nên mạnh mẽ, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng sau nhiễm nCoV. Theo các báo cáo, độc lực của nó cao gấp 15 lần so với các biến thể ban đầu.Thông thường, người mắc Covid-19 đạt đến giai đoạn khó thở, thiếu oxy trong vòng một tuần. Nếu nhiễm virus chứa đột biến N440K, bệnh nhân có thể chuyển nghiêm trọng chỉ trong vòng ba đến 4 ngày.

Theo giáo sư Christina Pagel, Giám đốc Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng tại Đại học Hoàng gia London, B.1.1.529 "có những lợi thế đáng kể so với Delta", tiềm tàng khả năng thoát miễn dịch và lây truyền cao.

Ông Peacock cho biết biến chủng chứa tới hai đột biến là P681H và N679K ở vị trí phân cắt furin (vị trí giúp virus thuận lợi xâm nhập vào tế bào). Đây là lần đầu tiên giới khoa học ghi nhận hai đột biến này trong một biến chủng.

P681H từng xuất hiện trong biến chủng Mu và Alpha, làm tăng khả năng lây truyền của virus. Tuy nhiên, hiện các nghiên cứu còn dang dở, chưa được giới hàn lâm bình xét chính thức. Vì vậy, không thể kết luận về vai trò của P681H với virus ở thời điểm này.

Người dân Nam Phi được tiêm vaccine Covid-19, tháng 2/2021. Ảnh: Reuters

B.1.1.529 đã xuất hiện ở đâu?

Biến thể được phát hiện lần đầu ở Nam Phi, Viện Các bệnh truyền nhiễm Quốc gia (NICD) xác nhận đến nay có 22 trường hợp dương tính. Số ca nhiễm được dự báo tăng lên sau khi có thêm kết quả xét nghiệm. B.1.1.529 cũng được tìm thấy ở Botswana và Hong Kong. Ca nhiễm ở Hong Kong là một du khách đến từ Nam Phi.

Giáo sư Adrian Puren, Quyền Giám đốc Điều hành NICD, cho biết: "Không có gì ngạc nhiên khi Nam Phi ghi nhận biến chủng mới. Dù dữ liệu hạn chế, các chuyên gia của chúng tôi đang làm việc không ngừng, sử dụng tất cả hệ thống giám sát hiện có để hiểu thêm về biến chủng và những tác động tiềm ẩn của nó".

Các nhà khoa học tin rằng tới 90% ca mắc mới ở tỉnh Gauteng của Nam Phi là B.1.1.529. Số trường hợp được phát hiện ở North West và Limpopo cũng tăng lên nhanh chóng.

Theo Bộ trưởng Y tế Joe Phaahla, sự xuất hiện của biến chủng là lý do ca nhiễm trong nước "tăng theo cấp số nhân" những tuần gần đây. De Oliveira nhấn mạnh biến chủng chỉ được phát hiện ở Nam Phi, chưa chắc khởi nguồn từ khu vực này.

Theo ông, tin đáng mừng là xét nghiệm PCR vẫn xác định được biến chủng. Các nhà khoa học sẽ nhanh chóng theo dõi được sự lây lan của nó.

Ảnh hưởng của B.1.1.529 lên vaccine

Những thay đổi cơ bản có nguy cơ khiến B.1.1.529 né tránh được miễn dịch từ vaccine và người từng mắc Covid-19. Dựa trên các đột biến, giới khoa học cho rằng nó sẽ phản ứng với vaccine tương tự chủng Beta. Như vậy, hiệu quả của vaccine AstraZeneca có thể giảm xuống còn 40-50%, vaccine Pfizer chỉ còn duy trì độ bảo vệ 50-60% sau hai liều.

Đến nay, B.1.1.529 được coi là biến chủng tồi tệ nhất trong đại dịch vì lượng đột biến khổng lồ và tính ưu việt của các đột biến đó. Các nhà khoa học vô cùng lo lắng, coi biến chủng là yếu tố đáng lo ngại.

"Lo ngại lớn nhất của chúng tôi là protein gai của nó quá khác biệt so với virus từ Vũ Hán ban đầu và virus dùng để nghiên cứu vaccine", Cơ quan An ninh Y tế Anh (UKHSA) cho biết.

Các nhà khoa học cho rằng có thể đánh giá đầy đủ khả năng trốn tránh vaccine của B.1.1.529 trong khoảng hai đến 8 tuần tới, dựa trên tốc độ lây lan hiện tại. Các nhà khoa học Anh có thể giải trình tự gene khoảng 70.000 mẫu virus mỗi tuần, con số khổng lồ theo tiêu chuẩn quốc tế.

Thục Linh (Theo Euro News, Herald, Outlook India)


Tin mới nhất

Thêm 15.707 ca Covid-19

VnExpress 2 giờ trước

Trong 15.707 ca nhiễm Bộ Y tế công bố tối 22/1 có 15.658 ca tại 61 tỉnh, thành phố, giảm 243 ca so với hôm qua; 153 ca tử vong.

Ca tử vong do Omicron đầu tiên tại Singapore

VnExpress 7 giờ trước

Trưa 22/1, Singapore ghi nhận ca tử vong đầu tiên vì nhiễm biến chủng Omicron, là một phụ nữ 92 tuổi chưa tiêm vaccine Covid-19.

Bất ngờ lên cơn động kinh, người phụ nữ ngã vào nồi cháo nóng

VnExpress 7 giờ trước

Quảng Bình - Đang ngồi nấu thức ăn cho lợn, người phụ nữ 45 tuổi bất ngờ lên cơn động kinh ngã úp vào nồi cháo, bỏng nặng.

Thuốc chữa Covid-19 của Djokovic bị nghi phản khoa học

VnExpress 8 giờ trước

Theo các nhà khoa học, công ty sản xuất thuốc chữa Covid-19 của Novak Djokovic thiếu minh bạch thông tin và có thể đang lừa dối nhà đầu tư.

Gắp sỏi tụy không cần mổ

VnExpress 9 giờ trước

TP HCM - Cụ ông 93 tuổi có sỏi tụy kẹt ở ống tụy, đè ép ống mật chủ gây đau bụng dữ dội, được bác sĩ nội soi mật tụy ngược dòng để lấy sỏi.

Biến chứng Covid-19 dễ bị nhầm với viêm ruột thừa

VnExpress 16 giờ trước

TP HCM - Bé trai 8 tuổi bị biến chứng viêm đa hệ thống do Covid-19, biểu hiện sốt cao, đau bụng, nôn ói tương tự viêm ruột thừa.

Suy gan cấp sau uống thuốc nam trị viêm da

VnExpress 1 ngày trước

Phú Thọ - Nam thanh niên 20 tuổi sau hai ngày uống thuốc nam trị viêm da thì nôn liên tục, mệt mỏi, da sạm, được chẩn đoán suy gan cấp.

Thêm 15.935 ca nhiễm, riêng Hà Nội vượt 100.000 ca

VnExpress 1 ngày trước

Trong 15.935 ca nhiễm Bộ Y tế công bố tối 21/1 có 15.901 ca tại 62 tỉnh, thành; Hà Nội lên 102.715 ca; 177 ca tử vong; thêm 25 ca Omicron nhập cảnh cách ly ngay.

Bốn giả thiết về Covid-19 suy yếu tại Nhật Bản

VnExpress 1 tháng trước

Nhật Bản - Bác sĩ Phạm Nguyên Quý, Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren, cho rằng tỷ lệ tiêm chủng cao, thói quen đeo khẩu trang, khí hậu, đặc tính thâm trầm của người Nhật khiến Covid suy yếu.